Salai Loyal
Nan tong ttheu ko ding,
Duh-na-cing ih co thei lo.
Nan man ttheu ko ding,
Duhthusam a kim zikzawng ih tthang dukdi.
Nan hmu ttheu ko ding,
A eng tthazet lai mi Thlapi a hlo vukvi.
Nan thei ttheu ko ding,
Hla mawizet na ngai lai ah thinlung a hlo dukdi.
Nan si dah ve ko ding,
Rel na tum rero lai ah na ttong duh mi na hlo.
Nan tong dah ve ko ding,
A phu dukdo mi na lungthin rinlopi in a kekkuai ttheh.
Nan hnisiamsi ttheu ko ding,
Ka ttap sal ding ti thei lo in.
——————————————————————————————————————————-
1996 February 23 zing, zinglam nazi 3-4 hrawngah mi theih hlawh lemlo mi khua fate pakhat ah “Jettison” ti mi naute hmuahhmuah lak ih duhthla la lo bik naute pakhat a rak suak. A suahthlak ah a pa in a hmel veikhatte a bih ta. “Sala” a ti ih itnak ah lut in a va itthat san men. A nu cun mangbang zet in nau cu a zoh ii a mit thli a fawrthlauhthluah. Naute cu ttangtta ah an hlum ih mithi ret in an ret. Naute cu a ttap rero. Zo hman la tu a nei lo.
Zing khuavang tiang a ttap tikah naute cu a bang zet. Cucu an hmuancar ih um leng uu pakhat in ngai men thei lo in nau cu a va la. “Parte ret men aw. A thih le a tha sawn.”Naute nu in nau lak a siang lo.Parte cun duh cuang lo in nau cu la in a mah in a cawm. A hmin ah “Jettison” ti in a pe. A san cu “hnawl mi, hnong mi” ti nak a si. Parte cu “Jettison” nu le pa tei hmuancar ih a rualpi hnen ah a ra tlawng duak mi a si. Kum 50 a kim zik cuahco tu Parte cu Economic (BBA) thawn PhD ngah zo tu a si. Parte cun khuapi lam ah tlunpi in Jettison cu a fa vek rori in zoh in a cawm tthanglian vivo.
Jettison cu a kum a upa vivo ih a hmin ziangruangah hi tiin i pek ti in a nu (Parte) cu a sut ttheu. Cutikah a nu cun mitthli thawn a thuhla cu a sim ringring ttheu. A sinan ziangruangah a nu le pa in Jettison an duhlo ti cu a simfiang thei ve lo. Jettison cu a nu (Parte) ih nunsim kaihhruainak thawn felzet le nuncan tthazet in a tthanglian vivo. A thinlung sungah ka nu le ka pai fa duhlo mi ka si tiin a thinnau ringring ti lo cun a famkim ttheh. 2012 kum ah phunhra cu 4D thawn a ong. Asinan a nu (Parte) in Economic (BBA) kaiaw a ti ruangah BBA a kai.
First year a kai ih nuam a ti zet. Tutorial khal ah hmat tthazet a ngah ringring. Cuti cun kumkhatnak cu olzet in a ttheh suak. A nun ah a hlimtawk emem. Rualpi a nei tam lemlo. A sinan a rualpi si duhtu cu an tam nasa. A hmel a siazet nan’ ca a thiam. Kumthumnak a kai in ziangkim a danglam ttheh. A cawmtu Parte in mual a liam san. A thla a ttem zet. Tlawngkai a paih nawn lo. Tlawng kainak ding sumpai khal a nei nawn lo. Parte ih neihnak hmuahhmuah cu a unau pawl in an ra longttheh. Umnak inn hman a neilo. Tui hlan vekin a hnisiamsi thei nawn lo. A hmel a sia nan’ a hnisiamsi ringring tikah zoh a mawi thotho. Tu ah cun hmelsiat ih sapbai in a hme beubeu ringring. A hmel cu rilrawng zetih ram a tawi mi Kiosa vek a si. Cucu a thu a thei taktak lo tu pawl ih hmuhdan a si. A thu thei fiangtu a rualpi pawl hrangah cun cawlh can nei lo khop ih Kiosa ih a dawi rero mi Sakhi vek a si.
“Vantthatnak ttheh in vansiatnak a ra ttheu an ti. Ka hrangah teh ziangtik ah vansiatnak cem in vantthatnak a ra thleng sal ding.” ttap phah in thla a cam ringring.A thlacam cu a hlawhtling sal. Parte ih rualpi ih fanu in Jettison ih thuhla a rak thei ii sumpai thawn a rak bawm. Asaung a san sak. Thlatin sumpai a pe. A hlan vekin a hlim theisal. A mithmai khal zoh a mawi sal. A hmelsiat nak a hlo. Cuticun final year a thleng ta riai. Hmundang ih siin a ra cermi sayamah thar a ra thleng. Naunu pakhat a rak hruai ve. A fanu cu BBA third year a si. A hmin cu “Yati”. Yati ih nu cu Jettison tei’ khan ah ca a zirh. Jettison in sayamah ca a sut ttheu. Sayamah khal in thinsau zetin a rak sim fiang ttheu.
Veikhat cu Jettison in sayamah ca a sut rero lai ah Yati cu a nu paisa dil dingin a ra. Yati cun Jettison cu a hmuh ve tein a uar cih. A nu hnen ah a sim. A nu khal le a lungkim pi. Yati parih a lungput cu sayamah in Jettison a sut. Jettison cun Yati zo a si ti khal a rak thei lo. Cun fala nei thei a si lo thu, nu le pa a neih lo thu le mi cawmcawp a si thu pawl a sim. Sayamah cun a duh cuang lo. A fanu “Yati” ih thinhar a hmungam lo. “Jettison, ka fanu na duh lo a si le camibuai na ong lo ding. Ka fanu cu na duh ding maw duh lo ding saw?” Sayamah in thinheng zet in a sut. Jettison cun ziang ka tuah ding ti a thei lo. A sinan a duh lo mi nunau pakhat ka lo duh ti ding cu a hrangah a harfualfo tuk. Camibuai phit a nai cuahco. Yati a duh lo a si le camibuai a sung ding. A duh a si le a hrangah phur a rittuk ding. A cawmtu khal in rem a ti lo ding. Cu ti cun camibuai cu an phi ttheh. Yati le a nu in a mah tong ding in a umnak asaung ah an ra. Hlaral in a hei hmu ih tongngam lo in a rak relh. An tongaw ngah lo.
Aungcazin a ra suak ih Jettison cu a sung ta riai. Zo hmuahhmuah in an mangbang ttheh. A cawmtu khal in a cawm bet thei nawn lo. Ziangmi Major si a sung si pei. A theih cia vek in Yati nu ih zirhmi major a rak sung ngaingai. Tlawngkai salnak ding hrangah cun a harsa lemlo. A sung mi lawng kaisal ding a si ruangah hnattuan phah ih kai a tum. Hnattuannak a hawl. Hotel pakhat ah hnattuan a ngah. A hrangah vanram fate a si ko. Umnak inn an pe ih rawl an cawm ih tlunah thlakhat ting thum a ngah bet. Felzet in hna a ttuan ih an PU khal in a duh zet. Cuticun tlawng cu 2017 ah a tthehsuak thei. A hnattuannak ih a feltuk ruangah an pu in a fanu thawn neiaw ding in a sim. “Jettison, a rem na ti a sile ka fanu nei awla ka duhzet. Asinan nangmah na thuthu si ko. Ka fanu tla zohfel ta awla. “An pu ih fanu thawn tongawk ding in dawr pakhat ah a hngak. Fala mawizet pakhat cu a kiangah a ra ih
“Jettison na si maw?”
“Aw si ee. Jenny maw na si?”
“Aw Jenny ka si.” A hmaiih tohkham ah a to. Jettison cun a hmuh ve tein a uar cih. Cuti cun an nei aw. Ziang thu hla dang khal a ruat nawn lo.
An neihawk ttheh fel in Jettison cun a suahnak khua ih tlawn a duh thu a sim. Jenny khal in “na duh le va tlawng awla a sinan keicu ka lo thlun duhlo ding” tiah a ti. Jettison cu beiseinak tumpi thawn a suahnak khualam pan in a pawksuak. Tluang le himdam tein a suahnak khua cu a thleng. An khawsung a luhve tein kum 50 hrawng a si mi pacang pakhat cu thinphang zet in a au ciamco. “Khuasia khuavang a ra. Ziang tinsaw thizo hnu a thosal thei. Nan naamhrianbik rak suah uhlaw. Kan that tengteng a tul.” tiin tlan phah in a au ciamco. Jettison cu a mangbang zet. Pacangpai’ au ruangah thudang ruatlo in pacangpai’ dung thlun in a tlan ve. Pacangpa cu inn pakhat ah a lut. A dungthlun in a lut ve. Inn sung a thlen in pacangpai kiangah hmaisen ttheh ko ih a thinheng mi pacang pakhat a rak ding ve. Cun an kiangah hmur thi ttheh ko ih a keu tu nupi nu pakhat a um. Jettison cun mangbang zet in a zoh ciocio. Culaifangah cokaa lam ih si’n namsau hriamzet kengin a rasuak mi tlangval pakhat a hmu. An pali in Jettison cu mithmai ti riamriam pi thawn an zoh hrekhrek. Pawpi rilrawng pali hmaiih a thleng mi zukneng bang in a thih lai ding can a hngak.
Jettison in “Ka hmin cu Jettison ka si ih Pu Kap Vel ka ra hawl.”
Pacangpa pakhat sawn in “Kapvel cu keimah ka si ramhuai pa” tiin a sawn.
“Ramhuai pa hi nah ziangsaw na ra tuah. Thih na duhlo a si le zamrang theibik in na ratnak lam pan in kir sal aw. Mithat kan paih lo.” tiin a ti. Jettison cun lungruh zet in “Ka theih duhmi ka theih ngahlo ah cun ka kirsal lo ding.” a ti ve.
“Cucu nang kha ka pa na si tinak maw? Hihi le ka nu, cun hihi ka nau a si maw?” tiin a sut.
“Hi tawk hmun ah na nu lawng a um. Na pa khal a umlo ih na nau khal a um lo.”
A dunglam in khawsung mi pawl cu an tualkhat in an ra thleng.
“Khawse pa na theih duh mi cu relzang aw. Na dung ih ta pawl khal khi nangnah lo that duhtu hril hokhaw an si.”
Jettison cun dunglet hoi in a zoh. Cun a hmailam a zohsal.” Ka theih duhmi cu ziangruangah saw in huat emem nak san. Ziangruangah saw nan fa si dingih in duh lo.”
“Sim rero khal a tul lo. That lawlaw kei uh.”
“A si kan that sawn ding.”
“Kan khawsung ih a um rei le a pa vek’n in siatsuah ttheh ding” a dunglam ih um mi burpi in an au celcel. An khawlal in “Kan that a si le a mah vek ah kan cang ding. Kan that lo ding. Thuhla tthate’n kan sim dingih zamrangte’n kan tlun tersal sawn ding.” tiah a ti.
“A liam cia mi kum 30 (1994-95) hrawngah kan khua ah mipakhat a ra thleng. Khawpi lam ihsiin a ra mi a si. Cu pa cun kan khua hrangah thil thatha kalo tuahsak ding tiin paisa in khuanter. Cun kan nihkhal cun thudang ruat lo in kan rak pe cece. Cu lawng in duhtawk hrihloin nan khua a tthangso thei nak dingah cetzung ka ra sak ding ti’n kan lo pawl in long. Ram uktu bawi upa pawl thawn an ra ih zianghman kan el ngam lo. A duhtawk thei hrih lo. Kan khua ih fala tthattha pawl cu a milai pawl kaiterin a sualpi. A duhtawk ih a sualpi ttheh in a that ta. Palik pawl kan sim khal ah a tthahnem lo. Cu ti cun pakhta hnu pakhat a it pi. A dokalh tu hmuahhmuah cu a that ttheh. Cun zaan khat cu Thiamte a itpi zik. A milai pawl in Thiamte an ra hruai zik i a pa in naamsau thawn a rak do sal ve. A milai pawl cun an ttih ih an kir sal. Tawkfang in a mah rori a rasal ih a meithal in Thiamte pa cu a kap that. Cun thiamte nu cu a au ciamco ruangah a kap that ve. Cu ticun Thiamte cu a it pi. A it pi rero lai ah Kap Vel in a dunglam in Thiamte pai’ namsau thawn a sat. Cun Thiamte khal cu a mah in a nei cih. Kum khat a rei hnuah fa an run nei ih nangmah na ra suak. Na hmel hi kan khua in siatsuah tthehtu khuase pai’ hmel cekci na si. Curuangah kan khua ih na um a si cun kan lo that a tul ding.”
Jettison cu a mitthli a fawrkohkoh. “Cui khuase pai’ hmin cu nan thei maw” tiin a sut “Htun Aung” tiin an sim. “Kha na theih duh mi pawl na theittheh thlang. Kirsal aw. Ziangtik hmanah ra kirsal nawn hlah.” an ti. Jettison cu a mitthli hnul phah in a kirsal. Inn a thleng sal. Jenny in a rak hmuak. A taksa lawng silo in a thinlung khal a bangzet ih inn a thlen vete’n a it that. A mangah a nu le pa le a naupa thawn nuam zet ih an um rero lai a man. Nuam zet ih an sungkua te’n an umlai ah Htun Aung ti mi pa an inn ah a ra leng. Cun Jettison cu a ra hruai. “Jettison mi thar Htun Aung si tum aw. Mi thar Htun Aung si tum aw.” A tthang dukdi.
Zohman in an thei lo. A pa zo a si ti an theilo. Kap Vel maw Htun Aung. Zo deuh saw a pa sawn.
Htun Aung thar si a duh lo. A si nan a si ttul. A san cu a nupi Jenny ruangah a si. Jenny cu zo saw a si. A hnattuan nak a pu ih fanu a si lo maw si. Ziang ruangah Jenny ruangih Htun Aung thar a si a tulnak. Aw ee, Jenny kiang ih a um sung cu Htun Aung thar a si a tul. Jenny cu a pupa ih fa a si lo. A pupa ih nau ih fa a rak si. Jenny ih nu cu a Pupa ih nau a si. A si le Jenny ih pa teh zo a si. Zo dang a si lo. Htun Aung a si. Jenny in a pate cu that in sumpai zate’n neih a tum. Ro cotu ding a mah lawng um a si na’n a pate cu that a tum thotho. A pasal Jettison cu a pate that ding in a fawrhfial ringring. A nupi le a duhtuk fawn. A nun hi a har a tituk. Ziang ka tuah ding ti a thei aw lo.
Zingkhat cu a pu thawn a thupte’n tongaw ding in a sim. A pu hnen ah cun thuhla pawl a sim fiang ttheh. A pu cu a hni men.” A pa Htun Aung damlai khal ah that i tum ringring nan i that ngah thei lo. I that hlawhtling thei lo ruangah khawte pakhat ah ka paisa ru in a tlanhlo. A thuhla ka theih danvek a si ah cun a va tlannak khua khalah mi a vathat vivo a si hmang. Mi in an that ih a thi timi thu lawng ka thei kir sal. Ka sir aw tuk. Ka hnen ih si’n ka tlanhlo ter kha. Tu ah ka siraw tuk sal.”
“Ziangah saw na sir awk lamlam ii. A lo that duhtu a tlan hlo a sisi”
“HaHaHa… na dik ko. I that duhtu a tlanhloh ruangah ka lungawi ding a si ko. A sinan ka tlanhloh ter ruangah mi dang tampi in an nunnak an liampi phah. Tu cu ka upa thlang. Sirawk ka duh nawn lo. Ka um nawnlo hnuah ka ro hmuahhmuah hi nangmah in run co aw Jettison”
“Ziang na tuah zik. Jenny hnen ah i thataw na va ti ding maw”
“Si lo ee na thei leh mai ding. Company ah va fehaw kei fehnak ding ka nei.” Jettison cu Company ah a feh.
Nazi pahnih hrawng a rei hnuah phone a ra. Phone a biak ttheh in Jettison cu a tthia thlohthloh. Lungcimit in a tlun. A mit a mengsal cu siizung ah a rak um. Inn ah a tlung ih a ttap sal. A nun khua a har ngaingai. Tu ah cun a mahte lawng a tang thlang. A hring tu a nu le pa in ka fa ti’n an ko duh lo. A cawmtu a nu Parte in mual a liam san zo. A rei hlante ah a nupi Jenny cu a pate (Jettison ih pu) in a that ih a thi zo. A pu khal thawng inn ah that ding in thupek a si. A khua a har nasa. Hnattuannak a feh ih a hnisiamsi ringring. Inn a thlen in a ttap sal. Jettison cu nitin te’n a hnisiamsi ih zaan tin te’n a ttap sal ttheu. A hnih tthen in a ttap. Nun man nei lo bik a si.